Char kuey teow: yang berat bukan kuetiaunya, tapi minyaknya

Ada satu tarikan pada gerai char kuey teow yang susah dilawan. Api kuali menyambar tinggi, kuetiau dikacau laju dengan senduk besi, dan bau kicap manis yang hangus sikit itu naik memenuhi udara. Kita berdiri menunggu giliran sambil tengok tukang masak menggoreng, dan pinggan yang sampai berkilat licin. Kilauan itulah yang buat ia sedap. Kilauan itu juga yang buat ia salah satu pinggan paling berat di mana-mana gerai.

Sepinggan char kuey teow, kuetiau digoreng bersama udang, telur dan tauge. Gambar: Ardzun via Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Angkanya begini. Sepinggan char kuey teow biasa membawa kira-kira 744 kalori, dengan hampir 38 gram lemak. Nombor lemak itu yang patut buat kita berhenti sekejap: 38 gram sudah hampir menyamai keseluruhan lemak yang disyorkan untuk satu hari penuh, iaitu sekitar 55 hingga 60 gram. Satu pinggan, satu tengah hari, dan kuota lemak sehari nyaris habis sebelum makan malam lagi belum kira.

Kenapa minyak, bukan kuetiau

Kuetiau itu sendiri bukan penjenayah utama. Ia karbohidrat, sama seperti nasi atau mihun, dan pada saiz biasa ia sederhana sahaja. Yang melonjakkan pinggan ini ke atas ialah cara ia dimasak. Untuk dapat rasa “wok hei” yang orang cari, kuetiau digoreng atas api besar dengan minyak yang banyak, dan kuetiau yang leper itu bertindak seperti span: ia menyerap minyak ke setiap celahnya. Tambah pula kicap manis yang dicurah untuk warna gelap dan rasa, dan itu membawa masuk gula. Telur, sedikit udang atau kerang, dan sos cili, semuanya menokok lagi.

Yang menipu mata ialah pinggan ini nampak “biasa” sahaja. Ia bukan bertingkat macam nasi kandar kuah banjir, bukan berlambak macam nasi lemak special. Ia cuma kuetiau, tauge, telur. Tapi lemak dalam makanan tak selalu nampak. Ia meresap, ia melapis, dan ia hilang dari pandangan sambil tetap masuk kira. Otak kita menilai berat pinggan dengan mata, dan mata tak reti membaca minyak yang sudah diserap.

Konteksnya bukan sepinggan, tapi rutin

Ini bukan ajakan berhenti makan char kuey teow. Ia hidangan yang Malaysia banggakan, dan tiada siapa patut rasa bersalah menikmati sepinggan yang sedap. Yang jadi masalah bukan sekali-sekala. Ia rutin: char kuey teow tengah hari, teh ais manis di sebelah, minggu demi minggu.

Konteksnya penting. Menurut Tinjauan Kesihatan dan Morbiditi Kebangsaan (NHMS) 2023, 54.4 peratus orang dewasa Malaysia sudah berlebihan berat badan atau obes, naik daripada 44.5 peratus pada 2011. Angka sebegini tak terbina dalam satu hidangan. Ia terbina daripada pinggan-pinggan yang kita anggap “biasa je”, diulang hari demi hari, sehingga jumlah kecil yang tak dikira bertompok jadi besar.

Cara makan tanpa rasa terkilan

Awak tak perlu tinggalkan gerai char kuey teow. Awak cuma perlu nampak apa yang sebenarnya ada atas pinggan.

Minta kurang minyak. Ramai tukang masak boleh goreng dengan tangan lebih ringan kalau diminta, dan satu ayat itu sahaja boleh potong sebahagian besar lemak. Kongsi sepinggan berdua, atau minta saiz kecil, sebab banyak gerai bagi lebih daripada yang seorang perlu. Minta tambah tauge dan kurang kuetiau, kerana tauge menambah isi dan serat tanpa banyak kalori. Tukar air manis kepada air kosong atau teh O tawar, yang seorang boleh jimat lagi 100 hingga 150 kalori.

Yang paling berguna: rekod ia. Bila sepinggan char kuey teow muncul sebagai nombor sebenar dalam aplikasi, bukan sebagai “makan biasa je” dalam kepala, keputusan esok jadi lebih jujur. Bukan sebab awak dilarang menikmatinya, tapi sebab akhirnya awak tahu harga sebenar di sebalik kilauan minyak yang buat ia begitu sedap.

---

Rujukan:

• Best and Worst Hawker Chinese Food, Char Kway Teow Nutrition, HealthXchange (SingHealth)
• NHMS 2023: Over Half Of Malaysian Adults Overweight Or Obese, CodeBlue
• Pangkalan Data Komposisi Makanan Malaysia (MyFCD), Kementerian Kesihatan Malaysia